عنوان- اساس انتخابی بودن علفکشها

مقدمه :

حالت انتخابی شاید مهمترین موضوع در علوم نوین علفهای هرز است بر اثر این پدیده علفهای هرز را می توان در گیاهان زراعی با علفکشها مهار کرد . علفکش انتخابی علفکشی است که رشد گونه ای از گیاه ناخواسته را ( علف هرز ) به تاخیر می اندازد و یا آنرا می کشد ، بدون آنکه به گونه مورد نظر (گیاه زراعی) آسیب وارد کند . به تاخیر انداختن رشد علف هرز به اندازه ای که گیاه زراعی فرصت چیره شدن یابد ، تقریبا به اندازه کشتن علف هرز اثردارد  ، اما علفهای هرز که تنها رشدشان به تاخیر می افتد ممکن است اثر رقایتی داشته و بذرهای تولید کنندکه بتوانند در گیاهان زراعی بعدی دشواری ایجاد نمایند .

یک علفکش برای یک گیاه زراعی ویژه تنها در گستره ای خاص انتخابی می باشد این گستره به وسیله عوامل گوناگون تعیین می شود که در بر گیرنده بر همکنش پیچیده ای میان گیاهان ، علفکش و محیط است (اشتون و هاروی 1987) از آنجا که متغیرهای بسیار دخالت دارند حالت انتخابی یک حالت نسبی است نه مطلق ، اگر علف کشی نادرست بکار برده شود ممکن است به گیاه زراعی آسیب برسد و یا علفهای هرز مهار نشوند ، حالت انتخابی با استفاده از میزان مناسب همراه با روش کاربرد مجاز و به شرایط مناسب محیطی بستگی دارد .

سه نیروی گسترده با هم در می آمیزند تا حالت انتخابی یک علفکش را تعیین کنند این عوامل عبارتند از :

1- نقش گیاه .2- نقش علفکش .3- نقش محیط .

- 1-نقش گیاه : عوامل سن ، میزان رشد ، مرفولوژی ، فیزیولوژی ، فرآیندهای بیوفیزیک ، فرآینده ای بیوشیمیائی ، توارث بر واکنش گیاه ( هم علف هرز و هم گیاه زراعی ) نسبت به یک ماده شیمیائی اثر میگذارد .

الف - سن گیاه :  گیاهان جوانتر در مقایسه با گیاهان پیرتر دارای کوتیکول نفوذ پذیر تر و میزانی بیشتر بافت فعال سوخت و سازی در مقایسه با بافت غیر فعال سوخت سازی به آسیب از سوی علفکش حساسیت بیشتری دارد بنابراین گیاهان جوان نسبت به گیاهان پیرتر مقاومت کمتر به علفکشها دارند به عنوان مثال : توق ، نیلوفر و تاج خروس وحشی در مرحله 4-2 برگی در مقابل D 4- و 2 بسیار حساس هستند ، علفکش های پیش رویشی که بزرهای علفهای هرز در حال جوانه زنی و یا گیاه چه های آنها را می کشند روی علفهای هرز جا گرفته اثری اندک و یا هیچ اثری ندارند ، مرحله جوانه زنی یا گیاهچه ای به علفکشهای خاک مصرف آسیب پذیر تر هستند  ، شاخسار علفهای هرز چند ساله به مصرف علفکشها در دوره فعال رشد حساس هستند . 

ب - میزان رشد : گیاهان سریع رشد نسبت به گیاهان کند رشد حساسیت بیشتری به علفکش دارند اما این قانون کلی دارای استثنا تی است مثال : گیاهان زراعی که در حالت عادی مقاوم هستند و رشدشان به وسیله شرایط تنش مانند دمای پائین و یا رطوبت زیاد خاک محدود شده است ممکن است آسیب ببینند بر عکس علفهای هرز که در حالت عادی حساس هستند و رشدشان با شرایط تنش مانند خشکی محدود شده است نسبت به آسیب علفکشی مقاومتر هستند .

ج- مرفولوژی : تفاوتهای مرفولوژی در سامانه های ریشه ، جای نقاط رشد و خواص برگ وگره کلئوپتیلی یافت میشوند.

-  ژرفای متمایز ریشه ی گیاه زراعی و علف هرز همراه با موقعیت علفکش در خاک نیز میتواند اساس حالت انتخابی میان دو گونه ی گیاهی باشد.

-خواص برگ به 2 عامل اختلاف در میزان دوام سم و اختلاف در میزان نفوذ سم بستگی دارد که در مورد عامل اول   قطره های سم مایع تنها می توانند به بخش کوچک از سطح برگهای باریک و ایستاده و یا سطح برگهای مومی ویا سطح برگهائی بچسبندکه از برامدگی های کوچک تشکیل شده اند ، محلول سم به گونه های باریک برگ برخورد و به سوی پائین می غلطند و اثر علفکشی را کاهش میدهند ، گیاهان پهن برگ معمولا دارای سطح برگ پهن و نرم هستند که نسبت به ساقه گیاه به طور افقی قرار دارند میزان بیشتر ی از محلول سم را نسبت به برگهای ایستاده گرفته و نگه میدارندو مها ر میشوند ودر مورد عامل دوم علفکشها در گیاهان جوان که دارای کوتیکول نازک ، نفوذ پذیر و میزان بافت فعال سوخت و سازی بیشتری هستند سریعتر از گیاهان پیر نفوذ و آسیب می رسانند و در گیاهانی که برگ آنها دارای روزنه های بزرگ و متعدد در سطح جذب کننده می باشند علفکش را سریعتر جذب و نابود می شوند ولی گیاهان با روزنه های کوچک و به تعداد کم صدمه کمتر می بینند .

- جای نقاط رشد : نقطه رشد آغازین غلات در پایه گیاه و به وسیله برگهای پیرامون محافظت میشود از این رو هر علفکش تماسی که بر روی غلات بر جای بماند ممکن است به برگها آسیب برساند اما به نقطه رشد آسیبی نخواهدرساند ودر مقایسه بیشتر گیاهان پهن برگ دارای نقاط رشد عریان در نوک ساقه ها ودر زاویه برگها هستنداین نقاط رشد در برابرمحلول پاشی شیمیائی مستقیم جا دارند و کشته میشوند ، علفهای هرز پهن برگ یکساله و چند ساله میتوانند در غلات به این وسیله به ترتیب کشته ویا مهار شوند .

- گره کلئوپتیلی : در بسیاری از گیاهچه های بذری کشیده برگان محل عمده جذب  علفکشها می باشند .

-د: فیزیولوژی :فیزیولوژی گیاه تعیین میکند که چه میزان علفکش بوسیله گیاه جذب شده وبه چه میزان دردرون گیاه انتقال می یابد بطور کلی گیاهانی که بیشترین میزان علفکش را جذب کرده و انتقال می دهند کشته خواهند شد

- جذب علفکش توسط گیاه : انتخاب پذیری ممکن است به علت اختلافات موجود درمیزان جذب علفکشها توسط گونه های مختلف گیاهی حاصل شود بعنوان مثال نخود(توفوردی)راکه برروی شاخه وبرگ آن پاشیده شده یک روز بعداز تیمار جذب نمیکنند درحالی که گوجه فرنگی به جذب آن ادامه میدهند.

- انتقال علفکش درداخل گیاه : انتخاب پذیری علفکشها ممکن است ازاختلاف موجود درانتقال آنها حاصل شود بعنوان مثال پرومترین بطوربرابر ازریشه سویا (حساس) وپنبه (مقاوم)جذب میشودولی غلظت آن درشاخه وبرگ سویا چهار برابر پنبه میباشد.

ر- فر آیندهای بیو شیمیائی (اختلاف در متابولیسم )

- غیرفعال شدن علفکش درگیاه : بعدازاینکه علفکش جذب ووارد سلولهای گیاه شدممکن است بابرخی ازموادشیمیائی موجود درآن واکنش انجام داده وکمپلکس تشکیل دهد که غیرمحلول یاغیرقابل انتقال باشد چنان همایشی (conjugation)علفکش رادرداخل سیتوپلاسم یاواکوئل غیرمتحرک می نماید ویاامکان داردکه یک علفکش غیرانتقالی درداخل سلول به کمپلکسی تبدیل شود که انتقال آن راتسهیل نماید.

- بعضی ازعلفکشها باسرعت بیشتری بوسیله گونه های مقاوم تجزیه یامتابلویزه میشوند این تغییرات بسته به نوع گیاه وعلفکش ممکن است به طرق متفاوتی رخ بدهد .

1- دکربوکسلاسیون : حذف گروه کربوکسیل از مولکول علفکش از قبیل فنوکسیها و اسید بنزوئیک و مشتقات اوره.

2- هیدرو کسیلا سیون : افزایش یک عامل هیدرو کسیل به مولکول علفکش که اغلب با برداشتن یک اتم دیگر مثل کلر انجام میشود از قبیل فنوکسیها و علفکش های تریازین .

3- هیدرو لیز : تجزیه یک مولکول علفکش از طریق اضافه کردن آب به عنوان مثال تبدیل آترازین به هیدروکسی آترازین که کمی سمی است و مستعد واکنش های پیوستگی مرحله دوم است .

4- دآلکیلاسیون : حذف یک زنجیره جانبی آلکیل از مولکول علفکش از قبیل تریازینها ، تیو کار با ما تها و علفکشهای دینیترو آنیلینها .

5- واکنشهای پیوستگی : متابولیتهای علفکشها و یا مولکولهای حاوی فنولیک ان – آریل آمین یا گروه کربوکسیلیک سریعا در گیاه با انجام واکنشهای پیوستگی منجر به تولید ترکیبات با وزن مولکولی زیاد ، فعالیت بیولوژیکی کم ، افزایش حلالیت در آب وکاهش تحرک می شوند .

- فعال کردن علفکش : سوخت و ساز یک ماده شیمیائی به نسبت غیر سمی و تبدیل آن به یک شکل سمی فعال کردن علفکش نامیده میشود به عنوان مثال ترکیب به نسبت غیر سمی تو-فور- دی- بی – به وسیله برخی گیاهان حساس طی واکنشهای بتا اکسیداسیون به علفکش تو-فور-دی – تبدیل میشوند اما این واکنش در گیاهان زراعی متحمل مانند خانواده بقولات بسیار کند انجام میشود و آسیب به گیاه زراعی وارد نمی شود

- ح : فرایندهای بیوفیزیک : سه تفاوت بیوفیزیک ممکن است تعیین کننده کشته شدن گیاه باشند .

الف : جذب سطحی ب: برقراری پیوند ج : پایداری غشاء

- جذب سطحی : جذب علفکش به وسیله دیواره سلولی غیر زنده آنرا از رسیدن به قسمتهای زنده سلولها باز می دارد در این حالت سلول آسیب نمی بیند در صورتی که جذب علفکش توسط شیره سلولی به سینو پلاسم و واکوئل انتقال یابد گیاه را از بین می برد

- پایداری غشاء : غشاءهای سلولی گیاهان خانواده هویچ نسبت به روغن های سمی مقاوم هستند .

 - ر: توارث :  ترکیب ژنتیک یک گیاه ظرفیت واکنش گیاه را نسبت به محیط خود تعیین می کند این واکنشها از جنسی به جنس دیگر فرق می کند اما در یک جنس واکنشهای گیاهی نسبت به یک علفکش ویژه همانند می باشند استثنا های قابل ملاحظه بیو تایپهای برخی گونه ها هستند برای نمونه بیوتایپ متداول به یک علفکش ویژه حساس است در حالی که در درون جمعیت بیو تایپ مقاومی است که به وسیله همان علفکش مهار نمی شود مانند زلف پیر توسط آترازین .در آغاز درصد بیو تایپ مقاوم در جمعیت بومی بسیار پائین است اما پس از چند سال استفاده از همان علفکش در مزرعه بیو تایپ مقاوم چیره می شود که این بدان علت است که بیو تایپ حساس مهار شده و بیو تایپ مقاوم برای پر کردن جای خالی افزایش یافته است که با استفاده نکردن از یک علفکش ویژه برای سالهای پیا پی از ایجاد جمعیت بیو تایپ مقاوم ویژه می توان جلو گیری کرد .

-اما رویکرد های مثبت پدیده بیو تایپ مقاوم وجود دارد با انتقال ژن مسئول مقاومت به گیاه زراعی امکان ایجاد گیاهان زراعی که نسبت به یک علفکش ویژه مقاوم باشند وجود دارد.

2- نقش علفکش : رویکردهای مختلف علفکشها نسبت به حالت انتخابی دربردارنده :

1-  آرایش مولکولی 2-  غلظت 3-فرمولاسیون 4- ترکیبهای شیمیائی 5- چگونگی استفاده ازعلفکش و زمان کاربرد میشود.

1- آرایش مولکولی : تنها تفاوت علفکشهای تری فلو رالین و بنفین این است که یک گروه متیل از یک سوی مولکول به سوی دیگر رفته است . تری فلورالین کاهو را از بین می برد اما بنفین در میزان پیشنهاد شده به کاهو آسیب وارد نمی آورد .

2- غلظت علفکش : غلظت علفکش باعث تحریک و یا جلوگیری از سوخت و ساز و رشد گیاه میشود . تو فور دی در غلظتهای بالا از تنفس و رشد جلو گیری کرده ولی در غلظتهای پائین گیاه را تحریک می کند .

3- فرمولاسیون : فرمولاسیون علفکش برای تعیین اینکه علفکش برای یک گونه ویژه انتخابی است یا خیر اهمیت زیادی دارد .فرم گرانولی یک علفکش به گیاه زراعی برخورد و بر روی خاک می افتد و به گیاه زراعی آسیب نمی رساند و علفهای هرز در حال جوانه زنی را از بین می بردمواد افزودنی و مویان اغلب برای بهتر کردن خواص مصرف به فر مولاسیون مایع افزوده میشود که موجب افزایش و یا کاهش مسمومیت گیاه می شوند.

4- ترکیبهای شیمیائی:علفکش ها را اغلب با کودهای شیمیائی ، قارچ کشها ، حشره کشها ، نمادوتها و دیگر علفکشها می آمیزند تا کاربرد آنها آسان شوند گاهی مخلوط مخزنی علفکشها با دیگر علفکشها و آفت کشها و یا کودها می تواند حالت انتخابی را تغییر دهد بنابراین توصیه میشود که چنین ترکیبها ئی را تنها هنگامی بکار برند که روی برچسب آن فرآورده به موارد ویژه پیشنهاد شده باشد.

5- چگونگی استفاده از علفکش :  یک علفکش را می توان به گونه ای بکار برد که میزان بیشتری از علفهای هرز را بپوشاند اما میزان اندک از آن به گیاه زراعی تماس یابد که این کار را می توان با استفاده از محلول پاشی سپردار ، هدایت شده و طنابی – فتیله ای انجام داد .

نقش محیط  : سازه های قالب محیطی که برروی حالت انتخابی اثرمیگذارند عبارتند از :

1- نوع خاک 2- باران ویاآبیاری ازبالا 3- درجه حرارت 4- رطوبت 5- باد 6- نور

نوع خاک شامل ph ، درجه حرارت و تنش رطوبتی خاک و مواد آلی خاک و تیپ رس .

 

 

 

 

منابع:

 

منابع :

1-فلويدام ،اشتون ،.توماس جي ، موناكو .1381.دانش علفهاي هرز . شيراز :چاپخانه مركز نشر دانشگاه شيراز

2- گلن سي ،كلينگمن ،.فلويدام ،اشتون.1372.اصول و روشهاي علم علفهاي هرز .شيراز :چاپخانه مركز نشر دانشگاه شيراز

3-رحيميان ،حميد،.راشد ، محمدحسن ،. بنايان ،محمد.1369.علفهاي هرز وكنترل انها . مشهد :انتشارات جاويد

4- بازوبندي ، محمد ،. موسوي سروينه باغي ، سيد رضا ، . صدر ابادي حقيقي ، رضا . 1387. فيزيولوژي علفكشها وعلفهاي هرز ، مشهد :چاپخانه شاهين

Ø      Floyd m.ashton.Tomas J.Monaco,2002,Weed Science principles and practices

Ø      Glenn C.Klingman .Floyd M,Ashton,1998.Weed Science principles and pranctices.

Ø      Dr.Majid Nojavan,2000,principles of weed control.

Ø     Alivahedi,2005,weed .Scientific Treatment Against weeds.

Ø    Principles of weed science,1983.V.S.RAO,PH.D

Ø    www.weedsoft.unl.edu

Ø    www.acadjournal.com

Ø    www.osnet.org

Ø    www.cof.orst.edu

 

 

 

مقدمه

  علف های هرزگیاهانی هستندکه منشاءآنهادرطبیعت بوده ودرواکنش به فشارهای انسان یاشرایط طبیعی، باگیاهان زراعی وفعالیت های انسان درتداخل میباشد(زینلی واحتشامی،1382).اصلی ترین اثرزیان آور علف های هرزروي رشدوعملکردگیاهان زراعی،رقابت برای نور،آب وموادغذایی است(اصغری و همکاران،1380)وبدترین اثرعلف های هرزدرآگرواکوسیستم ها،تاثیرزیان بارآنهابرگیاهان زراعی ازطریق رقابت برسرمنابع محدودوآللوپاتی است(کوچکی وهمکاران،1375).

  خسارت علف های هرزبه محصولات زراعی بسته به گونه علف هرز،گیاه زراعی ونوع مدیریت مزرعه از100-10%متغییراست.بیولوژی،اکولوژی وساختارجمعیت علف های هرز،تنوع بسیارزیادوعدم اطلاع انسان ازرفتارهای این گیاهان کنترل کامل آنهارادچارپیچیدگی خاص کرده است.همچنین گسترش روزافزون مقاومت علف های هرزبه علف کش ها،روندکندمعرفی علف کش های جدیدوکنارگذاشتن علف کش های قدیمی،ازبین رفتن گونه های مفید،آلودگی محیط زیست وآب های سطحی وزیرزمینی ضرورت کاهش مصرف سموم وجایگزینی آن باروش های غیر شیمیایی مدیریت علف های هرزرادوچندان می سازدو بایستی نسبت به توسعه آنهااقدام نمود(نجفی،1386).

  درکشاورزی پیشرفته ،جایگزینی مدیریت تلفیقی کنترل علف های هرزموردتوجه است وبراستفاده از  روش های مختلف مبارزه برای به حداقل رسانیدن موادشیمیایی،همگام بااهداف کشاورزی پایدارتاکید میشود.باحفظ تراکم علف های هرزدرزیرسطح آستانه خسارت دربلندمدت،ودرراستای عملکردمناسب وپایدار،آسیب های محیطی وتخریب منابع طبیعی وسلامت مصرف کنندگان نیز به حداقل می رسد (صمدانی،1384).

 

 

 

محدودیت هاوموانع فراروی توسعه مدیریت غیرشیمیایی علف های هرز

  ارزان بودن روش های شیمیایی وغیراقتصادی بودن اجرای روش های غیرشیمیایی ،امکان انجام سریع عملیات کنترل شیمیایی علف های هرزوصرفه جویی دروقت،تاثیرسریع سم ونیازپایین کارگری ،       مهارت کمتربرای اجرای عملیات مبارزه شیمیایی باعلف های هرز،گسترش فزاینده مزارع بزرگ مکانیزه وحمایت ازکشاورزی پرنهاده(کارلن وهمکاران،1995-لایت هال،1996 –هانسون وپترل،1997)، تمرکزتحقیقات علمی برروی علف کش هابعنوان ابزارمدیریت علف های هرز(آلستروم،1990-پرتی،1995-ویس،1992-آبرانتی،1994-بن بروک،1996)،پرداخت یارانه توسط دولت هاوپایین بودن قیمت سموم(آلستروم،1990-پرتی،1995)وکاربردنامناسب روشهای غیرشیمیایی مدیریت علفهای هرز وهزینه های جنبی بالای آن(نجفی،1386).

 

راهکارهای اجرایی توسعه مدیریت غیرشیمیایی علف های هرز                      1-قونین مالیاتی وسیاست های مالی دولت درجهت منافع مزارع متوسط وفناوری های پایدارسوق داده شود(استرنج،1988).کاهش تمایل به سمت مزارع بزرگترموجب افزایش فرصت تلفیق زراعت-دامداری و کشت به موقع خواهدشد(نجفی،1386).

2- قانون گذاران بایستی درجهت ارتقاءحفاظت خاک وآب وسایرعملیاتی که باعث بهبودویژگیهای محیطی میشوند،برنامه های یارانه ای کالا رابتدریج متوقف ،وروش های جدیدی(یارانه های مستقیم،انگیزه های مالیاتی وحمایت ازکشاورزان تابع کشاورزی پایدار) برای تشویق کشاورزان درجهت اجرای عملیات کشاورزی متناسب بامحیط درنظر بگیرند(توتین،1996).

3- جامعه جهانی بایستی تضادهای بین سیاست های تنظیم کننده اهداف کشاورزی،محیطی واجتماعی را ازبین ببرند(کمیسیون جهانی محیط وتوسعه،1987-انجمن تحقیقات ملی آمریکا،1989-گروه کشاورزی آمریکا،1998).

4-دولت بایستی به نهاده های شیمیایی بخش کشاورزی مالیات هایی ببنددوآنرا برای توسعه جایگزین هایی که ازنظراکولوژیکی بی خطرندصرف نماید.(کمینی،1998-آسپلین،1997)

5- دولت بایستی درکسب اطلاعات ومهارت های مدیریتی لازم برای روش های مبتنی براکولوژی ازطریق دایرکردن مدارس کشاورزی به کشاورزان کمک کند(پرتی،1995-تراب،1996-پرتی وهمکاران،1998).

 

 

 

 

 

گیاهان پوششی

 گیاهان پوششی،گیاهانی کم ارزش ترندکه معمولادرفصول کم اهمیت تربرای تولیدگیاهان                نقدینه ای(گندم،جو،ذرت،برنج،چغندرقندو....)کشت میشوند(سولیوان،2003).گیاهان پوششی دربدست آوردن نور، رطوبت،موادغذایی وفضاباعلف های هرزرقابت میکنند.این ویژگی درحذف علف های هرزیک ساله زمستان گذران وهمچنین علف های هرزچندساله فصول سرد،بسیارحائزاهمیت میباشد.گیاهان پوششی ومالچ حاصل ازآنهاپس ازپایان دوره رشد،درسطح خاک مانندیک لایه محکم ازجوانه زنی بذورعلف های هرزوادامه رشدآنان ممانعت میکنند.همچنین باعث کاهش حداکثردمای خاک شده که این عامل درکاهش رشدعلف های هرزتاثیربسزایی دارد(مونن وباربری،2004).

 بقایایی که ازخشکانیدن گیاهان پوششی ایجاد می شوندنقش بسیارمهمی رادرسیستم های مدیریتی      علف های هرزایفامی کنند.میزان کنترل علف های هرزتوسط مالچ این گیاهان به عواملی همچون:مقداربقایا خصوصیات فیزیکی وشیمیایی آنهاومیزان حساسیت علف های هرزبه این بقایابستگی دارد(تیزدال،2002). بقایای گیاهان پوششی بطورطبیعی درطول فصل زراعی به تنهایی برای کنترل علف های هرزکافی نیستندو لازم است که باروش های دیگرمدیریتی،برای بدست آوردن سطح مطلوب کنترل علف های هرز،بادیگر روشهاتلفیق شود.مالچ گیاهان پوششی بابرخی ازروش های مدیریت علف های هرزمثل استفاده ازعلف کش های پیش رویشی ممکن است تناقض داشته باشدولی دراستفاده ازعلف کش های پس رویشی بسیار سازگرند(باربری،2004).

 زراعت گیاهان پوششی تجربه کشاورزی کهن است وبطرق مشروحه ذیل سودمیرسانند:

افزودننیتروژن وعرضه به محصولات بعدی،حفظ موادغذایی خاک(کاهش آبشویی نیتروژن)،اصلاح خواص فیزیکی خاک،کاهش فشارآفات خاکزی،کاهش فرسایش خاک(آبی وبادی)وبهبودکیفبت آب(اسمیت،2000 ).

مدیریت گیاهان پوششی

 پس ازآماده سازی زمین وطبق آزمایش خاک،سطوح موردنیازکودی گیاه پوششی رابه خاک اضافه کرده وبه منظوررویش واستقرارمناسب،بذوراین گونه هادرآخرین مرحله خاک ورزی باخاک مخلوط می گردند. (اسکات وبورت،1987).درصورتیکه گیاه پوششی بعنوان مالچ استفاده می شود،دراغلب مواردقبل ازکشت محصول بعدی توسط علف کش های کم دوام درخاک مثل پاراکوات وگیفوسیت ازبین برده مشوندویادرمرحله ای خاص ازرسیدگی باموورچیده میشوندکه بقایای گیاهی برروی سطح خاک باقی       می ماند(سیستم بدون شخم/شخم متمرکز).ممکن است گیاهان پوششی برداشت ویاتوسط دام دربهارقبل از کشت گیاهان ردیفی(اصلی)چرانیده شوند.

 

 

 

انتخاب گیاهان پوششی

اگرازگیاهان پوششی به منظورفراهم آوردن نیتروژن برای محصول بعدی استفاده میشود،گونه های لگوم مثل نخودفرنگی،ماشک و..مناسبترند.واگربعنوان مالچ سطحی برای سرکوب علف های هرزاستفاده میشود بایستی ازگونه هایی که نسبت کربن به نیتروژن بالاوزیست توده زیادی تولیدمیکنندمثل سورگم،گندم سیاه ارزن و....استفاده شود.

گیاهان پوششی ومقاطع زمانی کاشت

- گیاهان پوششی فصل سرد(اواخرشهریور-آبان)

 چاودار،یولاف،ماشک گل خوشه ای،خردل،شبدر،یونجه،خلر،چچم،گندم،جو،کلزا(علوفه ای)و...

- گیاهان پوششی فصل گرم(اسفند-اردیبهشت وبعدازبرداشت گندم وجو)

 نخودفرنگی،سویا،سورگم،ارزن،گندم سیاه،شبدرسفید،شبدربرسیم و....

موانع فراروی ترویج وکشت گیاهان پوششی(اسمیت،2000)

هزینه های تحمیلی مستقیم وغیرمستقیم کاشت ومدیریت گیاهان پوششی بالاست.احتمال تاخیردربرنامه های زمان بندی کاشت گیاهان اصلی وجوددارد.اجاره های بالای زمین بزرگترین مسئله برای کاربردوسیع گیاهان پوششی است.معمولاتولیدکنندگان محصولات ارگانیک،گیاهان پوششی می کارند.مدیریت گیاهان پوششی نیازمندآموزش است.ترکیبات آللوپاتی دوام کمتری دارندوبه شرایط آب وهوایی وابسته هستند.

نقش گیاهان پوششی

1-    ورودوچرخه موادغذایی

باتوجه به اینکه سطوح بالای نیتروژن ناشی ازبقایای تولیدات محصولات زراعی درسطح خاک می باشد، گیاهان پوششی خانواده غلات وخردل جذب کننده وتنظیف کننده خوبی برای جذب این نیتروژن هستند. همچنین بقولات توانایی تثبیت نیتروژن جوی رادارندوآنرادردسترس گیاهان بعدی قرارمی دهند.

وقتي گياهان پوششي باخاك تركيب مي شوندتوسط ميكروارگانيسم ها تجزيه شده وبه تركيبات پيچيده نيتروژن تبديل مي شوند.نيتروژن حاصله به آمونيم ونيترات قابل جذب براي گياهان تغييرمي يابد.        30-10% اين نيتروژن توسط محصول بعدي وعمدتايعني حدود73%توسطمحصولات نقدي مصرف مي شود.سناريوي ايده آلي كه منجربه آزادشدن نيتروژن ازگياه پوششي مي شودهمزمان باآن توسط گياهان زراعي كاشته شده مطالبه مشود.لذاآزادشدن نيتروژن آنقدرسريع نيست كه آبشويي وازدسترس گياه زراعي خارج شود

 

.

 معدني شدن نيتروژن مفيدگياهان پوششي منبع مهمي براي گياهان بعدي بحساب مي آيدوبراي عملكردو كيفيت بالاي محصولات،كاربردنيتروژن درطول فصل موردنيازاست.اگربيش ازيك دوره موادارگانيك(آلي)گياهان پوششي به خاك افزوده شودنيتروژن تكميلي موردنيازبراي عملكردبالايمحصول كاهش ميابد.بدين ترتيب گياهان پوششي باكاهش آبشويي نيتروژن خاك وتثبيت نيتروژن درخاك چرخه مواد غذايي راارتقاءمي دهند.

 

 

درآزمايشاتي كه توسط آقاي كنتوكي درايالت ايندياناي آمريكاانجام شد،باكاشتن ذرت بعدازگياهان پوششي چاودار وماشك گل خوشه اي طي سه سال متوالي،عملكردذرت نسبت به شاهدبه ترتيب8و25بوشل افزايش داشت.عملكردفوق العاده معني دارتيمارهاي گياهان پوششي ماشك گل خوشه اي ناشي ازنيتروژن اضاقه اوليه اي است كه اين لگوم دراختيارگياه ذرت قرارداده است.همچنين پوشش بقولات اسيديته خاك رادرحدود 6/6نگه مي داردكه براي رشدذرت بسيارمناسب است.

 

 

 

2-    تاثيرات كيفيت خاك

كشت گياهان پوششي يك روش اقتصادي افزايش موادآلي به خاك است وافزايش اين اصلاح كننده هاي آلْي به خاك هاي كشاورزي بسيار مهم است زيرااين كاركليدپيشرفت كيفيت خاك براي توليدمحصول مباشد.

 گياهان پوششي،موادآلي به خاك مي افزايندواين موادوضع فيزيكي خاك زراعي(ساختمان خاك)رابهبود ميبخشند.همچنين پايداري خاك دانه ،نفوذپذيري آب وهواافزايش پيدامكندوباعث افزايش جمعيت ميكروارگانيسم هاوموجودات زنده خاك مثل:سوسك هاي كارابيده،مورچه ها،جيرجيرك ها،كرم هاي خاكي و...مي شوندكه درچرخه موادغذايي كارآمدهستند(هوس،1988).موادآلي باعث سبك شدن خاك وكاهش سله بستن وكاهش تبخيرورطوبت خاك ميگردد.

 

 

گياهان پوششي منجربه كاهش فرسايش خاك ميشوند.

1-جلوگيري ازفرسايش آبي:خيلي اززمين هاي كشاورزي داراي شيب هستندوبوسيله فرسايش آبي بطورجدي آسيب مي بينند.زمين هاي زراعي كه پس ازبرداشت محصول بدون پوشش موادآلي مي شوند بيشتردرمعرض فرسايش واقع ميشوندونيازاست كه دراين زمين ها گياهان پوششي كشت شود.پژوهش هاي علمي نشان ميدهدكه مزارع باپوشش زمستانه نسبت به مزارع بدون پوشش كه دربهارشخم زده ميشوند 55% روان آب كمتردارندو50%كمترخاك ازدست مي دهند.درسال هايي كه بارندگي زياداست گياهان پوششي دركاهش فرسايش خاك بسيارحائزاهميت است.

2- جلوگيري ازفرسايش بادي:اگرمزارع مناطق بادخيزباگياهان پوششي محافظت نشوند،بخصوص خاك هاي شني ترب دارازفرسايش بادي ببيشترآسيب مي بينند.

 

 

3- تاثيرات كيفيت آب

ازدهه 1980ميلادي به بعدمعلوم شدكه دراكثرمناطق،علف كش هاي مورداستفاده دربخش كشاورزي سبب آلودگي آب هاي زيرزميني شده اند(بارباش وهمكاران،1999-لارسون وهمكاران،1999).برخي ازتركيبات علف كش موجوددرآب شرب سبب تخريب سيستم دفاعي،غدد داخلي وسيستم توليدمثل ميشوند.تاثيرات   علف كش هايي كه بصورت مخلوط ويادرتركيب بانيترات ها مي باشندمعلوم نيست.

 نيتروژن حساسترين عنصرغذايي نسبت به شستشومحسوب مي شود.يون نيتروژن داراي بارمنفي بوده ونميتواندبه حدكافي درخاك باقي بماند.باتوجه به اينكه اواخرزمستان واوايل بهارنزولات آسماني(بارندگي) نسبتازيادوتبخيروتعرق كم است،تلفات نيتروژن ناشي ازشستشوي آن دراين موقع ازسال بالاست كه بااستفاده ازگياهان پوششي زمستانه كاهش ميابد(كوچكي وهمكاران،1379)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3-    تاثيرات مديريت آفات

مكانيسم تاثيرگياهان پوششي درمديريت آفات وبيماريها

-         پراكندگي،سردرگم شدن وكاهش تجمع آفات

-         تغييرموادغذايي وكاهش مؤفقيت آفات

-         پناهگاه مناسب براي تكثيرجمعيت دشمنان طبيعي وافزايش جمعيت آنها

-         تغييرميكروكليما،كاهش گردوغبارو كاهش تجمع آفات

-         بعنوان گياه تله ياآللوپات

-         افزايش موادآلي واثرآن روي ميكروارگانيسم هاي كنترل كننده قارچ هاي خاك زي بخصوص كاهش جمعيت قارچ هاي پسودوموناس ،رايزوكتونياوپي تيوم

-         كرم هاي خاكي باتغذيه ازبذورعلف هاي هرزوبردن آنهابه لايه هاي پايين پروفيل خاك،خروج گياهچه رادچارمشكل مي كنند                                                                             (بوك وهمكاران،1993-روتراك وهمكاران،1995-وان دريت وروگار،1988-اسميت،2000)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مكانيسم تاثيرت گياهان پوششي درمديريت علف هاي هرز

-    گياهان پوششي نوسانات دمايي خاك رابه حداقل ميرساندوآنراتعديل مي نمايد.اين امرموجب كاهش      جوانه زني بذورعلف هاي هرزمي شود.

-         بقاياي گياهان پوششي مقدارنوررسيده به سطح خاك راكاهش داده وكيفيت آنراتغييرمي دهد.

-    گياهان پوششي بوسيله رقابت آللوپاتي وتغييرويژگيهاي فيزيكي(رطوبت،نور،دما)مانع رشد      علف هاي هرزميشوند.

-    درزمان رشدگياه پوششي به مجموعه بذورناشناس وعلف هرزاجازه رشدداده مي شودوبابرداشت آن، علف هرزنيزازبين ميرود.

-         توليدبذرعلف هاي هرزدرمخلوط باگياهان پوششي بشدت كاهش مي يابد.                                   

                                                             (روپر،1995- ناكوتا،2006- اسميت،2000)

محمدرنجبر وهمكاران درسال 1383بابررسي تاثيركاشت گياهان پوششي زمستانه(چاودار-              ماشك گل خوشه اي –چاودار+ماشك گل خوشه اي)بركنترل علف هاي هرزوعملكردگوجه فرنگي دريافتند كه تيماربرداشت+مالچ بترتيب 91-82-64درصدخرفه و87-75-75درصدتاج خروس راكنترل كردو عملكردگوجه فرنگي نيزرابترتيب2-2/1-2برابرافزايش داد.تيمارعلف كش+مالچ بيش از90%جمعيت خرفه وتاج خروس راكنترل وعملكردگوجه فرنگي رانيز بترتيب3/1-3/3-2برابرافزايش داد.درتيماربرداشت(چراي دام)،كنترل علف هرزباشاهدمعني دار نبودولي عملكردگوجه فرنگي بترتيب     57/-4/1-2 برابرافزايش يافت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع:

- رنجبر،م.،صمدانی،ب.،رحیمیان،م.،جهانسوز،م.ر.وبی همتا،م.ر.1383.

تاثیرکاشت گیاهان پوششی زمستانه برکنترل علف های هرزوعملکردگوجه فرنگی: پژوهش وسازندگی.شماره74.بهار1386. 33- 24

 - حجازی،ا.1379.آللوپاتی.تهران.دانشگاه تهران.

 - عبداله زاده گنابادی،ا.،کوچکی،ع.ر.،نصیری محلاتی،م.وبازوبندی،م.1385.

استفاده ازسیستم های مختلف مدیریت گیاهان پوششی درکنترل علف های هرزباغات زردآلو. مشهد:دانشگاه فردوسی.

 - مهدیان فر،م.م.،قربانی،ر.،پارسا،م. وبازوبندی،م.1387.بررسی اثرگیاهان پوششی وسولاریزاسیون بربانک بذرعلف های هرز.مشهد:دانشگاه آزاداسلامی.

 - نجفی،ح.1386.روشهای غیرشیمیلیی مدیریت علف های هرز.مشهد:کنکاش دانش.

 

Creamer,N.G.,and Baldwin,K.R.2008.Summer Cover Crop.-

- Kumar,V.,Brainard,D.andBellinda,R.2008.Suppression of powell amaranth(Amaranthus powellii)by Buckwheat residues:Role of Allelopathy.WSSA.     

 -Mannering,J.V.,Griffith,D.R.and Johnson,K.D.2008. Winter Cover Crops – Their value and Management. Department of Agronomy,Purdue University.

- Sullivan,P.2003.Overview of Cover Crops and Green Manures.NCAT.Agriculture Specialist Published.

- Vasilakoglou,I.,Dhima,K.,Eleftherohorinos,I.and Lithourgidis,A. 2006.Winter Cereal Cower Crop Mulches and Inter

-Row Cultivation Effects on Cotton Development and Grass Weed Suppression.WSSA

 

سازمان جهادکشاورزی خراسان رضوی

مدیریت حفظ نباتات

 

 

 

مدیریت آفات ، بیماریها و علفهای هرز مهم

 

مزارع برنج

 

 

تهیه و تدوین :

مهندس سهراب امیری

ویرایش :

دکتر محمدحاجیان شهری

 

 

 

بهار 1383

مقدمه

برنج بعداز محصول گندم مهمترين غذاي اصلي مردم كشور ما است و باتوجه به كمبود آب، امكان افزايش سطح زيركشت آن بسيارمحدود است. لذا، براي جلوگيري از افزايش واردات برنج از خارج ضمن توجه بيشتر به كشت ارقام پرمحصول لازم است درزمينة كاهش ضايعات، بويژه ضايعات ناشي از حملة آفات، بيماريها و علفهاي هرز اقدامات مؤثر انجام بگيرد.

دراين راستا ضروري است كه كارشناسان و مروجين جهادكشاورزي مستقر در مناطق، با شناخت كافي از عوامل كاهش دهندة محصول و با بهره گيري از نتايج تحقيقات انجام يافته و دستورالعملهاي اجرايي به آموزش و راهنمايي كشاورزان بپردازند. دراين جزوه سعي شده عوامل كليدي كه به محصول برنج در استان خراسان خسارت واردمي نمايند در سه بخش آفات بيماريها و علفهاي هرز بررسي و راههاي عملي مديريت اين عوامل ارائه گردد. اميداست براي كادرفني حفظ نباتات، ترويج و كشاورزان قابل استفاده باشد.

درخاتمه از رهنمودها و حمايتهاي بي دريغ  آقايان دكتر محمد حاجيان شهري مدير حفظ نباتات و مهندس حسين مريدجوادي كارشناس ارشد و مسؤول بخش آفات  زراعت و مهندس بهروز شكوهي كارشناس ارشد بخش آفات زراعت كه حاصل يك عمر مطالعه و تجربة علمي و عملي است تقدير و تشكر مي شود. همچنين از خانم آذرنوش كه زحمت تايپ اين جزوه به عهدة ايشان بوده سپاسگزاري مي گردد.

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آفات مهم برنج

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مگس خزانه Ephydra afglianica

- اهميت:

اين حشره مهمترين آفت برنج در خزانه است و عمدتا“ به صورت زردي و سپس پوسيدگي گياهچه ظاهر و بعضي سالها باعث ازبين رفتن كامل خزانه شده و منجربه تجديدكشت مي شود.

- مشخصات حشرة كامل:

طول بدن حدود 4 ميلي متر، سر عريض و چشمها كوچك و قهوه اي، روي ميان گرده و سپرچه در امتداد محورمياني دو نوار مايل به سبز متاليك و براق با پيشاني براق و موها و شاخكهاي كركدار است.    

تخمها بيضوي كشيده و روشن، به طول حدود يك ميلي متر.

لاروها استوانه اي كه سر و بند اول قفسة سينه قابل جمع شدن مي باشد.بخش انتهاي بدن به يك لولة استوانه اي دوشاخه ختم مي شود.اندازة بدن 2-1 ميلي متر مي باشد.

شفيره قهوه اي و صفحة پشتي آن در قسمت قفسة سينه داراي لبة مشخص است كه در موقع خروج حشرة بالغ شكاف برداشته و بازمي شود.

- زيست شناسي:

زمستانگذراني حشره به صورت تخم در داخل خاك مي باشد. فعاليت لاروها در خزانه از مرحلة كشت بذر شروع و پس از انتقال نشاء به بستر اصلي در مزرعه ادامه مي يابد. باتوجه به نحوة زندگي اين آفت تا چهار نسل در سال دارد.

لارو مگس به ريشة گياهچه ها حمله كرده و با تغذيه از آن باعث زردي و پژمردگي آنها شده و پس از تكميل رشد در همان جا به شفيره تبديل مي گردد.

 

- كنترل:

درصورتيكه خاك خزانه ضدعفوني و خزانه زيرپوشش پلاستيك تهيه گردد، مگس خزانه كنترل مي شود. درصورت مشاهدة خسارت با ديازينون 60% به نسبت 2-5/1 ليتر در هزار ليتر آب با آفت مبارزه مي شود.    

كرم ساقه خوار برنج (Chilo suppressalis)

اهميت اين آفت در سال 1351 براي اولين بار در شمال ايران مشاهده گرديد و در سالهاي اخير به علت بي احتياطي كشاورزان و واردكردن ادوات كشاورزي مستعمل و .... از شمال كشور و ارد شمال خراسان گرديد.

- مشخصات حشرة كامل:

پروانه هاي زرد روشن مايل به قهوه اي كه در بخش مياني انتهاي بالهاي جلويي، يك لكة قهوه اي كوچك تيره مشاهده مي شود.

تخمها به صورت دسته جمعي و با يك لايه از پوشش مومي هستند كه در ابتدا به رنگ ليمويي روشن و به تدريج تيره و نهايتا“ سياه مي گردند.

لارو ها ابتدا كرم و در طول مدت رشد و نمو متمايل به قهوه اي يا خاكستري مي گردند و طول آنها 18-1 ميلي متر مي باشد.

شفيره ها روشن و به تدريج قهوه اي مايل به قرمز مي شوند كه حدود يك ميلي متر طول دارند و در داخل ساقه هاي شالي تشكيل مي شوند.

- زيست شناسي:

زمستانگذراني آفت به صورت لاروهاي سن آخر در داخل بقاياي شالي و علفهاي هرز اطراف مزرعه مثل: ني- سوروف- اويارسلام و ... صورت        مي گيرد.در مناطق خشك و سرد شمال خراسان با ايجاد كانال در داخل         ريشه ها بسرمي برند.

باتوجه به شرايط جوي سال، در فروردين ماه، لاروهاي داخل ساقه يا ريشه ها به شفيره تبديل مي شوند  كه پس از حدود 10 روز پروانه ها ظاهر مي گردند كه مصادف با اواخر مرحلة خزانه و اوايل زمان انتقال نشاء به شاليزار مي باشد.

اين آفت در شمال خراسان سه نسل دارد كه تخمگذاري نسل اول در خزانه انجام  مي شود.

حدود سه هفته بعداز نشاكاري، دستجات تخم تفريخ و لاروهاي نوزاد به طور دسته جمعي به طرف غلاف برگ حركت مي كنند و با سوراخ كردن محل وارد ساقه شده و شروع به تغذيه مي نمايند كه علائم خسارت با زردشدن و خشكيدگي برگ مياني ظاهرمي گردد. بوته ها دراين مرحله اغلب با ايجاد پاجوش خسارت را جبران مي نمايند. لاروهاي اين نسل تا مرحلة ساقه دهي فعاليت دارند.

فعاليت نسل دوم آفت بسيار حائز اهميت مي باشد و با مرحلة خوشه دهي همزمان است درصورتيكه ساقه موردحمله قراربگيرد دانه تشكيل نگرديده و خوشه سفيد   مي شود و با وزش باد مي شكند.

فعاليت نسل سوم آفت ازنظر اقتصادي حائزاهميت نمي باشد ولي به دليل ذخيرة زمستانگذراني آفت حائز اهميت بوده كه باشيوه هاي زراعي قابل كنترل است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دستورالعمل مبارزه با كرم ساقه خوار برنج (Chilo suppressalis)

كرم ساقه خوار برنج از مهمترين آفات برنج در كشور محسوب و زمستان را به صورت لارو در داخل ساقه هاي خشك يا ريشة شالي در مزرعه و يا علفهاي هرز حاشية مزرعه مثل ني- سوروف – اويارسلام و ... مي گذراند. لذا، مبارزة زراعي زمستانه براي كاهش جمعيت آفت در سال زراعي بعد ضروري و مي تواند جمعيت آفت را به صورت قابل توجهي كاهش دهد.

-مبارزة زراعي:

1. محصول حتي المقدور بايستي از نزديك طوقة گياه درو شود تا لارو كمتري در مزرعه باقي بماند و پرندگان به راحتي بتوانند از آنها تغذيه نمايند.

2. محصول دروشده را پس از خشك كردن با خرمنكوب به كاه تبديل كرده تا لاروهاي داخل ساقه ها له شده و ازبين بروند درغيراينصورت نسبت به ضدعفوني آن زيرپوشش پلاستيكي اقدام نماييد.

3. كلش باقي مانده در مزرعه را با دوبار شخم عمود برهم با ديسك خرد و زيرخاك كرده و زمين را تخت آب نماييد.

4. درصورتيكه پس از عمليات مذكور كلزا يا شبدر كشت شود تا حدود زيادي جمعيت آفت كاهش مي يابد.

5. ازبين بردن علفهاي هرز اطراف مزرعه مثل ني- سوروف- اويارسلام در اواخر اسفند و اوايل فروردين تعداد زيادي از لاروهاي زمستانگذران را ازبين مي برد.

6. به منظور مبارزه با اين آفت در خزانه همه روزه ضمن بازديد خزانه ها چنانچه پروانه ها تخمريزي كرده باشند برگهاي آلوده را ازبين برده و از انتقال نشاء آلوده به شاليزار خودداري نماييد.

7. حتي المقدور از ارقام زودرس استفاده نموده و خزانه ها را باپلاستيك بپوشانيد تا نشاء ها زودتر آمادة كشت گردند.

8. در هر خزانه حداقل يك تلة نوري كه روي تشك آب مسمومي قراردارد روشن نماييد تا پروانه هايي كه به سمت نور جلب مي شوند در داخل آب افتاده و تلف شوند.

9. در شاليزار به فاصلة هر 30-20 متر يك تلة نوري كه روي تشتك آب مسمومي قراردارد روشن نماييد پروانه هاي قابل توجهي بدين طريق شكارمي شوند.

-مبارزة شيميايي:

1. درصورت بالابودن تراكم آفت در خزانه 5-4 روز قبل از انتقال نشاء به زمين اصلي آب كرتها را خالي كرده و با 200 گرم سوين در 20 ليتر آب حدود 200 مترمربع خزانه را سمپاشي نماييد.

2. براي مبارزه با نسل اول در شاليزار با نصب تله هاي نوري و تعيين پيك پرواز، درصورت بالابودن تراكم جمعيت آفت ( 7-5 روز بعداز پيك پرواز پروانه ها = حدود 3 هفته بعداز نشاء كاري ) آب شاليزار را به ميزان حدود 5 سانتي متر برسانيد و با ديازينون گرانول 10% به ميزان 15 كيلوگرم در هكتار مبارزه و به مدت 2-3 شبانه روز آب وارد و خارج نشود.

3. درصورت رعايت موارد ذكرشده و شكار مداوم آفت با تله هاي نوري نيازي به مبارزه با نسل دوم و سوم نخواهدبود ولي درصورت تراكم بالاي آفت و باتوجه به همزماني نسل دوم و زمان خوشه دهي برنج، خسارت بسيارشديد بوده و مبارزه با اين آفت بسيار حائز اهميت است كه با ديازينون گرانول 10% به ميزان 20 گيلوگرم در هكتار كنترل مي شود.

4. نسل سوم در تراكم جمعيت آفت در سال بعد نقش بسزايي دارد لذا، اجراي عمليات زراعي موقع برداشت و بعداز برداشت محصول بسيار ضروري و مؤثرمي باشد.

 

 

 

 

5. همچنين مي توان از سموم ذيل جهت كنترل آفت استفاده كرد:

- ديازينون 60%             2ليتر در هكتار.

- ديميكرون 50%           2ليتر در هكتار.

- قارچكش بنليت 50%    1 كيلوگرم در هكتار.

- سومي تيون               90-100 گرم مادة مؤثره در هكتار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بيماريهاي مهم برنج

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بيماري بلاست برنج Pyricularia oryzae

اهميت:

به عنوان اصلي ترين بيماري برنج در شمال خراسان مطرح و خسارت قابل توجهي به محصول ارقام حساس واردمي سازد. اين بيماري به برگ- گره- گردن خوشه و سنبلچه ها حمله مي نمايد.

علائم:

روي برگ لكه هاي لوزي شكل به رنگ خاكستري تا آبي كشيده با حاشية قهوه اي تا قهوه اي قرمز تشكيل مي شود كه اين لكه ها روي ارقام حساس به سرعت بزرگ شده و به هم متصل و به سوختگي برگ منتهي مي گردند.

روي ساقه و گره لكه هاي گرد خاكستري مايل به سياه كه معمولا“ در پايين           ساقه ها بيشتر مشاهده مي شوند كه سبب پوسيدگي آن محل مي گردند.

روي گردن خوشه لكه قهوه اي دور گردن را مي گيرد كه اگر آلودگي در مراحل گل اتفاق بيافتد دانه كاملا“ پوك و خوشه ها سفيدمي شوند و اگر آلودگي ديرتر شروع شود خسارت وارده كمتر خواهدبود و دانة كمتري پوك خواهدشد ولي شكنندگي دانه ( نيم دانه ) در شاليكوبي زياد خواهدبود. درصورتيكه سنبلچه آلوده شود 5-4 روز بعد دانه هاي سنبلچه پوك مي گردند.

زيست شناسي:

قارچ عامل بيماري زمستان را به صورت ميسيليوم در بقاياي آلودة برنج و كاه و كلش و بعضي از علفهاي هرز بسربرده و يا به صورت ميسيليوم و اسپر در رو و داخل بذر وجوددارد.

در بهار با مساعدشدن شرايط و تكثير قارچ عامل بيماري و با وزش باد اسپرها در هوا پراكنده و باعث آلودگي مزارع مي گردند. درصورتيكه رقم حساس باشد ميسيليوم قارچ آزادانه رشدنموده و تمام سلول را دربرمي گيرد و به سلولهاي ديگر نفوذ مي نمايد و سلولها ازبين مي روند و آلودگي به صورت لكه هاي لوزي شكل روي برگها ظاهرمي گردند. باتوجه به سرعت تكثير اسپرهاي قارچ در فاصلة 15-10 روز بعداز ظهور بيماري در مزرعه تراكم بيماري شدت يافته و در ارقام حساس سوختگي بوجودميآورد.

عوامل توسعه و محدودكنندة بيماري بلاست به شرح ذيل مي باشند:

- بهترين شرايط براي شدت گسترش بيماري 28-5/19 درجة سانتيگراد و 90% رطوبت نسبي است.

- كاهش نور باعث افزايش آلودگي مي شود.

- باوجودي كه وزش باد باعث آزادشدن و انتشار اسپرها مي شود ولي عاملي درجهت پايين آوردن رطوبت نسبي و ريزش قطرات شبنم روي برگها و درنتيجه كاهش بيماري است.

- اگر شبنم مدت طولاني روي برگ باقي بماند آلودگي روي برگ افزايش    مي يابد - بيماري بلاست در مناطق مرتفع تر و محصور بين درختان معمولا“ براي مدت طولاني تر دوام دارد.

- به كاربردن ازت زياد بدون توجه به مصرف فسفر و پتاس باعث مي شود گياه داراي سلولهاي سيليسي كمتري باشد و باعث شدت بيماري بلاست گردد.

- در زمينهايي كه ازنظر فسفر فقيرند افزودن فسفر در كاهش بيماري مؤثر و مصرف پتاسيم تا حد نرمال باعث كاهش بيماري بلاست و مصرف زياد آن اثر                تشديدكننده اي روي بيماري خواهدداشت.

- كاربرد سيليس باعث غني شدن بافت گياهي از سيليس شده و مقاومت گياه درمقابل ببماري را افزايش مي دهد. 

 

 

 

 

 

- كنترل:

1. ارقامي كه زودكشت مي شوند نسبت به ارقامي كه ديركشت مي گردند كمتر به بيماري بلاست آلوده مي شوند. لذا، پيش رس كردن نشاء با ايجاد خزانه در زيرپوشش پلاستيك باعث زودكشت و رهايي از خسارت بيماري مي گردد.

2. از ارقام مقاوم به بيماري استفاده شود و درغيراينصورت حتي المقدور از مزارعي بذرگيري شود كه به بيماري بلاست مبتلا نيستند.

3. تعادل در كوددهي، ضدعفوني بذور با سموم سيستميك مثل كاربوكسين تيرام- بنوميل و ... به نسبت دو در هزار و ازبين بردن بقاياي گياهان و علفهاي هرز در مزرعه و حاشية آن موجب حذف كانونهاي اولية بيماري شده و محصول از بيماري رهايي مي يابد و يا ديرتر به بيماري مبتلا مي گردد.

4. به محض مشاهدة بيماري به خصوص قبل از گلدهي با سموم ذيل سمپاشي توصيه مي گردد:

- هينوزان 25%             1 ليتر در هكتار.

- بيم 25%                   2 كيلوگرم در هكتار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پوسيدگي طوقة  برنج       Fusarium moniliforme                                         اهميت:

اين بيماري از مهمترين بيماريهاي بذرزاد برنج در شمال خراسان مي باشد. علائم آن از خزانه تا مرحلة كنترل خوشه ها قابل رؤيت بوده و خسارت مي رساند. قارچ عامل بيماري همزمان با جوانه زني بذور رشدونمو و اطراف جوانه ها و ريشه هاي اوليه را  مي پوشاند.

علائم:

در خزانه قدكشيدگي ( چند سانتيمتر بيش از نشاء سالم ) و پوسيدگي نشاء از علائم بارز اين بيماري است كه برگها باريك و كشيده و بدون استحكام و زرد هستند. ساقه ها كم كم قهوه اي و درنهايت به مرگ نشاء ختم مي شود و پس از مدتي روي آنها پوشش سفيدرنگي از قارچ عامل بيماري رشدمي كند.

درصورتيكه نشاء هاي آلوده به مزرعه منتقل گردند علائم آلودگي به تدريج درطي مراحل رشد به صورت پراكنده ظاهر و اين وضع مي تواند تا ظهور خوشه و حتي بعداز آن نيز ادامه داشته باشد. در مزرعه قدكشيدگي بوته همراه با باريك و زردشدن برگها از علائم بارز اين بيماري است. علائم رنگ پريدگي به وضوح در برگهاي انتهايي قابل رؤيت است و نهايتا“ مرگ گياه را درپي دارد. همچنين افزايش زاويه بين برگهاي انتهايي با محور ساقه و ايجاد ريشكهاي نابجا از گره هاي بالاي طوقه از علائم ديگر اين بيماري است.

زيست شناسي:

بذور به دست آمده از شاليزارهاي آلوده مهمترين عامل حفظ و نگهداري پاتوژن، اشاعه و گسترش آن به ساير نقاط و انتقال آن از سالي به سال ديگر است. همچنين بقاياي گياهي باقي مانده در مزرعه و انبار نيز، در حفظ و نگهداري قارچ عامل بيماري از سالي به سال ديگر مؤثر است. عامل بيماري بصورت قشر متراكم سفيد و ارغواني در محل سياه شده طوقه مشاهده  مي شود.

- كنترل:

1. امروزه استفاده از بذور مقاوم، متحمل و عاري از بيماري براي جلوگيري از بروز بيماري نقش اساسي دارد. لذا، لازم است كه بذر از مزارع عاري از بيماري تهيه شود. .

2. ضدعقوني بذور اساسي ترين و مؤثرترين راه مبارزه با شيوع اين بيماري است براي اين منظور بذور را به مدت 24 ساعت در آب خيسانده و به ازاء هر كيلوگرم بذر 5 گرم قارچكش كاربوكسين تيرام در 5/1 ليتر آب حل و بذور خيس شده را در محلول سم به مدت 24 ساعت  غوطه ور مي نماييم سپس بذور را از محلول سمي خارج و جهت جوانه زدن به گرمخانه منتقل مي نماييم. محل غوطه وركردن بذور در سوسپانسيون قارچكشها از رشد قارچ عامل بيماري در بذور جلوگيري مي كند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

علفهاي هرزبرنج

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

علفهاي هرز

علفهاي هرز براي استفاده از موادغذايي, آب و نورخورشيد باگياه برنج رقابت كرده و سبب كاهش محصول مي شوند كاهش ناشي ازخسارت علفهاي هرز درمزارع برنج نشاء‌كاري شده 50-10 درصد است وعلاوه بر آن به صورت ميزبان واسطه پناهگاهي براي آفات وعوامل بيماريزا مي باشند. مثل:                 شال تسبيح- لوئي- ني- توق – سوروف- اويارسلام- ارزني- قاشق واش- تيركمان آبي كه پناه‌گاه خوبي براي زمستانگذراني  كرم ساقه خوار برنج محسوب مي‌شوند.

شايان ذكر است كه علفهاي هرز درسنين اوليه نشاء‌هاي برنج(تا40روز) خسارت بيشتري را موجب مي‌شوند. ودراين مرحله سوروف بيشترين نقش را دارد. خسارت علفهاي هرز دركشت مستقيم برنج به مراتب حادتر ازروش نشاء كاري است. زيراعلفهاي هرز وبرنج همزمان شروع به رويش نموده كه رقابت شديدتر، وخسارت بيشتر است و تا 80% برآوردمي‌شود.

دوره رويش بعضي ازعلفهاي هرز مثل سوروف همزمان با برنج است. چنانچه به طورناقص مبارزه شود پس ازبرداشت محصول، شلتوك مخلوط با بذر             علف هرز مي باشد وازكيفيت آن كاسته مي شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انواع علفهاي هرز برنج:

علفهاي هرز برنج براساس شكل ظاهري به سه دسته تقسيم مي شوند:

1- نازك برگها:

برگها باريك وكشيده، رگبرگها موازي،ساقه گرد وتوخالي، برگها در دورديف بالا وپايين در امتداد هم روي ساقه قراردارند. داراي غلافي مي‌باشندكه درطرف مقابل شكافي دراز دارند .مهمترين معرف اين گروه سوروف وبند واش است.

2- جگنها:

برگها درسه رديف بالا وپايين و درامتداد هم روي ساقه قراردارند. و ساقه ها معمولاً سه‌گوش هستند. مهمترين معرف اين گروه اويارسلام و ارزني است.

3-  پهن برگها:

برگها معمولاً پهن تر از نازك‌برگها،گلها داراي اشكال مختلف، و وضع قرارگرفتن گلبرگها متفاوت است .مهمترين معرف اين گروه  قاشق‌واش وتيركمان آبي است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سوروفEchinochloa crus-galli

- گياهي يك ساله، كه بوسيله بذرتكثيرمي شود. داراي ساقه راست وقوي بوده وبه ارتفاع 80-30 سانتي‌متر مي رسد. درصورت توليد ريشه‌هاي نابجا          پنجه هاي متعددي توليد مي نمايد. داراي برگهاي كشيده وفاقد كرك است كه حاشيه آنها زبر وخشن مي‌باشد. گل آذين آنها پانيكول وبه رنگ ارغواني          كم رنگ است. بذر آن به رنگ زردروشن تاخاكستري براق و به طول 5/3-5/2 ميلي‌متر است. توانايي توليد بذر در اين گياه بسيار زياد است. هربوته بيش از 40 هزار عدد بذر توليد مي كند واين امر نقش مهمي در انتشار اين گياه دارد بذر دراوايل بهار جوانه مي زند ودرحوالي خرداد گل داده ومتعاقب آن بذر توليدمي شود . اين علف هرز درمناطق گرم ومرطوب رشد مي كند ودرمزارع مختلفي مثل شاليزارها، چغندرقند، سبزيجات و باغات مشاهده مي شود. درمزارع برنج يكي ازعلفهاي هرز مهم ومطرح است.

سوروف درمراحل اوليه رشد شبيه گياه برنج بوده ودرخزانه‌ها تفكيك آن ازنشاء برنج خيلي مشكل است. فقط كساني كه باكشت وكار برنج زياد سروكار دارند مي توانند آنها را از هم  شناسايي وجدا نمايند و چنانچه كمي درآب فرو رود به رشد خود ادامه مي‌دهد. دوره بحراني رقابت سوروف با برنج از آغاز هفته دوم بعد ازنشاء كاري تاپايان هفته‌سوم است. وحداكثر طول دوره رقابت تا حدود 40 روز بعد ازنشاءكاري مي باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بندواش Paspalum disticum

به اسامي محلي بندواش – سگ‌واش- چايرو ناميده مي شود و يكي از بدترين علفهاي هرز مزاحم مزارع برنج است. خوشه دوشاخه اي و دانه ها دريك طرف قراردارند. عمدتاً ازطريق قطعات ساقه‌هاي خزنده زيرزميني تكثير             مي يابد.

روي مرزها، حاشيه‌ مزارع، وزمينهايي كه براي نشاء كاري خوب آماده نشده باشند مي‌رويد. وسپس به داخل كرتها پيشروي وكف زمين را مي‌پوشاند. قدرت رويشي درمزارع پرآب بسيارمحدود، واگر غرقاب دائمي باشد، رشد متوقف خواهدشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اويار سلام Cyperus spp

ساقه ها سه ‌گوش ، سفت‌وتوپر، باارتفاع تقريبي 60-30 سانتي‌متر، برگها سبزتيره وفاقدكرك هستند. ريشه توانايي توليد غده‌ دارد كه قادر به جوانه زدن بوده وتوليد اندامهاي هوايي وريزوم مي‌كنند. گل آذين خوشه اي وبذر به رنگ قهوه اي تاسياه وسه‌گوش است عمدتاً ازطريق بذر تكثير كه بذر دربهار شروع به جوانه زدن مي‌كند. به سرعت روي زمين را مي پوشاند اواخر بهار گل داده وتوليد بذر فراوان مي‌كند. اين علف‌هرز روي برنج سايه نمي‌اندازد ولي براي‌آب وموادغذايي با‌آن رقابت مي‌نمايد. بعد از سوروف مهمترين علف هرز مزارع برنج است وغرقاب عميق را تحمل نمي‌كند بنابراين باتنظيم آب ممكن است كنترل شود.

روشهاي كنترل علفهاي هرز مزراع برنج:

ايجادشرايط نامساعدبراي رشد علفهاي هرز باتلفيقي از روشهاي مختلف اعم از: زراعي، مكانيكي ، تناوب، شيميايي وبيولوژيكي به وجود مي آيد وبه طور كلي انتخاب روش مبارزه با علف هرز بستگي به تكنولوژي قابل دسترسي ، نوع كشت، اطلاعات فني وسليقه زراعين دارد. درهرحال هزينه مبارزه بايستي باارزش افزايش محصول مقايسه شود.

 الف) روش زراعي:

1.    تنظيم‌آب: غرقاب نقش مهمي در كنترل علفهاي هرز برنج دارد. باتنظيم آب به عمق 10سانتي‌متر، اكثرعلفهاي هرز ازبين مي‌روند.بهترين زمان غرقاب4-3روز بعد ازنشاء كاري است .

2.    نشاءكاري: نشاء ها درهنگام كشت 30-20 سانتي‌متر قد دارند. درحالي كه علفهاي هرز تازه درحال رويش هستند واينكار شرايطي را فراهم مي‌نمايد كه نشاءها بهتربتوانند با علفهاي هرز رقابت كنند.

3.    آماده سازي بستركشت درخزانه وشاليزار: پس ازشخم، عمليات ماله كشي وتسطيح بايد طوري انجام شودكه بستر كشت صاف و بدون پستي وبلندي باشد تايكنواخت نمودن عمق آب امكان‌پذير وعلف‌كشها مؤثر بشوند.

4.    استفاده از بذور عاري از تخم علف‌هرز: زارعين درهنگام برداشت، محصول عاري از علف هرز را جهت بذر اختصاص داده وبذور را بوجاري نمايند.

ب)روش وجين:

درمزارع نشاء كاري وجين  قديميترين روش مبارزه با علفهاي هرز برنج است. نوبت اول 20-15 روز ونوبت دوم 35 روز بعداز نشاء كاري مي تواند علفهاي هرز برنج را كنترل نمايد.

ج)روش شيميايي:

چنانچه علف كشي مناسب انتخاب ودرزمان مناسب بكار گرفته شود، علف هرز درحدمطلوب كنترل مي‌گردد. موقع مصرف علف كشهايي كه ازطريق ريشه جذب مي‌شوند، محل ورود وخروج آب كرتها را به مدت سه روز مسدود نگه داشته تا آب كرتها جمع شود وعلف كش بتواند تأثير نمايد. همچنين براي  تأثير علف‌كشهايي كه ازطريق قسمتهاي سبزگياه جذب مي‌شوند، بايستي سه روز قبل از سمپاشي آب‌كرتها را خالي تابذور علفهاي هرز جوانه بزنند و درمعرض تماس با سم قرار بگيرند. وتا 24ساعت مزرعه را بايستي آبياري نكرد.وهمچنين 8-6 ساعت پس از سمپاشي نبايستي بارندگي صورت بگيرد.درغيراين‌صورت سم ازروي فولياژ علف‌هرز شسته شده و ازتأثيرآن كاسته مي‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سموم علف كش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-اگزاديازون                                              EX 12%  OXADIAZON

اين علف‌كش بيشتر ازقسمتهاي سطحي گياه جذب وروي گياه درحال رويش مؤثر است. وبراي تأثير نياز به نور دارد. يك روز تايك هفته بعدازنشاءكاري، به ميزان چهارليتر در هكتار (معادل‌480گرم ماده مؤثر است) جهت كنترل سوروف(دوبرگي) وهمچنين تاحدودي اويارسلام وپهن برگها مصرف مي‌شود.

موقع‌مصرف‌علف‌كش‌مزرعه‌نبايستي‌بيش‌ازحدغرقاب‌گرددوحدود يك سوم  نشاء ها بيرون از آب باشند. زيرا سبب خفگي و سوزاندگي نشاء ها مي گردد. نيمه عمر بسته به نوع خاك متفاوت، و 2-1 ماه است. رونستار در آب 20 درجه سانتيگراد به ميزان 7/0 ميلي گرم در ليتر حل مي شود.

2-تيوبنكارب ( ساترن ) THIODENCARB             EC 50%                               ساترن قبل و بعداز رويش علفهاي هرز برنج، مخحصوصا“ سوروف تا مرحلة دوبرگي، مصرف و مانع فتوسنتز و واكنش هيل مي شود. قبل و يك هفته بعداز نشاء كاري به ميزان 5 الي 6 ليتر سم جهت كنترل سوروف و تاحدودي اويارسلام به صورت سمپاشي يا مستقيم در آب مزرعه مصرف مي گردد. در آب 20 درجه سانتيگراد به ميزان 30 ميلي گرم در يك ليتر حل و تا سه هفته دوام علفكشي دارد و ازطريق خاك جذب و تجزية ميكروبي مي شود.

3- بوتاكلر ( ماچتي )                       BUTACHLOR  EC60%        علف‌كش انتخابي. براي كنترل گرامينه هاي يك‌ساله وبعضي ازپهن‌برگها وعلفهاي هرز آبزي دركشت برنج يك‌هفته، بعد ازنشاء كاري به ميزان
 5-4 ليتر  ( معادل 3-1ليتر ماده مؤثر ) درهكتار قبل از دوبرگي شدن سوروف به صورت قطره پاشي درآب مصرف مي شود. سوروف واويارسلام درحدمطلوب كنترل، وروي پهن‌برگها مؤثر است.

درآب 20 درجه سانتي‌گراد به مقدار 20ميلي گرم دريك ليتر حل مي‌شود و ازطريق جلوگيري از سنتز پروتئين گياه تأثير مي‌گذارد. از طريق جوانه وريشه گياه جذب وبه ساير اندامها منتقل مي شود. پس از 10-6 هفته تجزيه ميكروبي، وبه مشتقات قابل حل در آب تبديل مي گردد..

4- مولينيت( اوردرام ) MOLINATE           EC 72%                          اين علف كش قبل ويك هفته بعد از نشاء كاري به ميزان 8-6ليتر معادل          76/5 -  3/4 ليتر 4( ماده مؤثر ) درهكتار، جهت كنترل مخصوصاً‌سوروف درخزانه ومزرعه به كار مي‌رود. وچنانچه درمعرض هوا قراربگيرد به سرعت تبخير مي شود.بنابراين پس از مصرف بايستي بلافاصله به طورسطحي با خاك مخلوط يا ارتفاع آب را 4-3 روز درمزرعه ثابت نگهداشت.

در‌آب 20درجه سانتيگراد به مقدار880 سي‌سي دريك ليتر حل، وبه سرعت ازطريق ريشه جذب وبه برگها انتقال مي يابد ومانع جوانه زدند وتقسيم سلولي مي‌شود.

5-پروپانيل( استام اف 34) PROPANIL   EC 36%                                    علف‌كشي‌است تماسي، وازطريق برگ جذب مي شود وبه ميزان 15-10 ليتر (  معادل 4/5-6/3 ليتر ماده مؤثر ) درهكتار، جهت مبارزه با گرامينه هامخصوصاً سوروف‌هاي رشد‌يافته (4-3برگي) سمپاشي مي‌شود. بنابراين بايستي 3-2 روز قبل از سمپاشي آب مزرعه را تخليه نمود تا بذور موجوددرخاك سبزشده ودرمعرض سم قرارگرفته و با سمپاشي كنترل شوند. وتا24ساعت  بعد ازسمپاشي مزرعه آب گرفته نشود

و حداقل تا 8 ساعت بعداز سمپاشي بارندگي صورت نگيرد.

درآب 20درجه سانتي‌گراد به ميزان 300ميلي گرم دريك ليتر آب حل مي‌شود . يك هفته‌قبل ويك هفته بعداز سمپاشي نبايستي كودهاي شيميايي –سموم فسفره وكاربامات مصرف شوند. زيرا روي برنج ايجاد سوختگي مي نمايد. دوام سم درهواي گرم حدود3روز است

6- بنتازون (  بازاگران  )                          BENTAZON   EC 48%

علف كشي است تماسي، وازقسمتهاي سبز گياه جذب ومانع انتقال الكترون  مي‌گردد. به ميزان 5-3 ليتر (معادل 44/2-44/1 ليتر ماده مؤثر) درهكتار، جهت كنترل جگنها وپهن برگها درمرحله 5-3 برگي به صورت سمپاشي مصرف مي‌شود. (مشابه‌پروپانيل) 6ساعت پس ازسمپاشي بايستي بارندگي صورت نگيرد تا سم شسته نشده وبه داخل برگ نفوذ نمايد .

اين علف‌كش با اكثر قارچ كشها وعلف كشها قابل اختلاط است . وپس از مصرف به سرعت تجزيه مي‌شود.

7- توفوردي                                                        2.4.Dichlorophenoxy

علف كشي هورموني وسيستميك است و به ميزان يك ليتر /كيلوگرم ماده مؤثر درهكتار، جهت كنترل علفهاي هرز پهن برگ وجگنها درمرحله 7-5 برگي برنج به صورت سمپاشي مصرف و موجب رشد غيرطبيعي مي شود. وروي تنفس گياه تأثيرمي‌گذارد و درذخيره غذايي وتقسيم سلولي اختلال ايجاد مي‌نمايد.

چنانچه هوا كمتر از 12 درجه سانتي‌گراد باشد ازمصرف اين علف‌كش خودداري شود زيرا موجب گياه‌سوزي مي‌گردد. درآب 20درجه سانتي گراد به ميزان 600ميلي گرم دريك ليتر حل مي‌شود.

 

 

 

 

دستورالعمل كنترل سوروف درخزانه و مزرعه برنج

1.    بستر خزانه رابه طريقه جوي وپشته اي (ژاپني) تهيه نماييد و سه روز قبل از بذر پاشي با يكي از علف‌كشهاي  بوتاكلر(ماچتي) به ميزان 80گرم وياتيوبنكارب (ساترن) به ميزان 20گرم ويا مولينيت( اوردرام) به ميزان 200گرم در دويست متر مربع سمپاشي نماييد و تا عمق پنج سانتي‌متر بهم زده وتا سه روز آب خزانه را به ارتفاع حداقل سه سانتيمتر ثابت نگهداريد.

2.    درسطح 200مترمربع، حداكثر60 كيلوگرم بذر عاري از تخم علف هرز و بوجاري شده ، جهت نشاء كاري يك هكتار كاشته شود. به اين طريق نشاءها ازغذا، فضا ونور بيشتر بهره‌مند مي گردند. وقوي، سالم و باقدرت ريشه‌زايي بالابه دست مي‌آيند. و همچنين مدت بيشتري مي‌توان آنها را درخزانه حفظ‌ نمود.

3.    درصورت محقق نشدن بند دو/2حدود دوهفته بعد از بذرپاشي كه سوروف 3-2برگي مي شود با علف كشي مثل پروپانيل(استام‌اف34) به ميزان 200سي‌سي، يك‌روز بعداز تخليه آب، سمپاشي نماييد وبعداز 24ساعت خزانه را آبياري نماييد.

4.    موقع كندن و حمل نشاء ها ازخزانه به شاليزاري، توسط افرادخبره ، بوته‌هاي سورورف را ازنشاءهاي برنج تفكيك، وازنشاءكاري آنها درمزرعه خودداري نماييد.غلاف برنج داراي زبانك و گوشوارك ولي غلاف سوروف فاقد گوشوارك است .)

5.    بستر كشت، پس از شخم و عمليات ماله كشي، بايستي صاف و بدون پستي و بلندي باشد تا عمق آب تقريبا“ يكنواخت گردد و سموم علف كش بهتر تأثير بگذارند.

6.    زمان كشت، نشاء ها بايستي 30-20 سانتيمتر ارتفاع داشته باشند تا شرايطي فراهم آيد كه نشاء ها بهتر بتوانند با علفهاي هرز رقابت نمايند.

7.    پس از گذشت 4-3 روز از نشاء كاري با تنظيم عمق آب تا ارتفاع 10 سانتيمتر، امكان رويش علف هاي هرز در مزرعه را محدود نماييم.

8.    در دو نوبت 20 و 35 روز بعداز نشاء كاري مزرعه را وجين نماييد.

9.    درصورت بالابودن جمعيت علف هاي هرز مخصوصا“ سوروف و عدم كارآئي عمليات وجين نسبت به كنترل آن اقدام شود.

رونستار 4 ليتر در هكتار    ساترن 6-5 ليتر در هكتار    استام اف 34  15-10 ليتر در هكتار

10. پس از برداشت محصول بقاياي باقيمانده و علفهاي هرز اطراف مزرعه مثل سوروف، ني، اويارسلام و ..... را كاملا“ ازبين ببريد تا ميزبان واسط و پناهگاه آفاتي مثل كرم ساقه خوار نباشند.

آ 2/3/83

تهیه و تدوین : مهندس سهراب امیری-  کارشناس مدیریت حفظ نباتات خراسان رضوی

ویرایش : دکتر محمدحاجیان شهری -  مدیرحفظ نباتات خراسان رضوی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

 

(( بیماریهای سیاهک و هلمینتوسپوریوم گندم و جو ))

مقدمه

تأمین مواد غذایی مورد نیاز 70 میلیون نفر در داخل کشور با بهره گیری از منابع و امکانات موجود، از اهداف بسیار مهم وارزشمند وزارت جهادکشاورزی می باشد که مستلزم توجه و حمایت ویژه است .یکی از عوامل مؤثر در افزایش تولید محصولات کشاورزی ، جلوگیری به موقع از خسارات آفات ، بیماریها وعلفهای هرز می باشد که در همین راستا در سال زراعی 83-82 با اجرای عملیات کنترل آفات ، بیماریها و علفهای هرز مزارع گندم در مجموع از بروز خسارت کمی وکیفی 5/4 میلیون تن گندم
( 32% تولید گندم کشور ) جلوگیری به عمل آمده است که این میزان معادل
 810 میلیون دلار ارز می باشد که از کشور خارج نشده و ذخیره گردیده است .

فلذا برای حفظ محصولات و فرآورده های کشاروزی بایستی با اعمال روشهای علمی و منطقی ، جمعیت آفات را کاهش و مدیریت نمود و در جهت تقلیل خسارات آنها بدون هیچگونه وقفه و نارسایی بکوشیم.

سیاهکها و هلمینتوسپوریوم از شایعترین بیماریهای گندم و جو در منطقه
می باشند،که سالانه خسارات غیرقابل جبرانی را متوجه کشاورزان می نمایند. با توجه به اینکه این بیماریها با اقدامات پیشگیرانه قبل از کاشت به راحتی تحت کنترل قرار می گیرند ذیلاً شرح و روشهای کنترل آنها بیان می شود.  

سیاهکهای آشکار و پنهان :

سیاهکهای آشکار و پنهان از جمله بیماریها مهم غلات هستند که در نیمکره شرقی مخصوصاً در خاورمیانه ، خاور نزدیک و شبه قاره هند بیشتر گسترش دارند و خسارت زیادی را به محصولات غلات وارد می نمایند. این خسارت در ایران بین 9-7% ( متوسط 8% ) تولید گندم و جو است . بنابراین با اجرای ضدعفونی از رسیدن  خسارت به بیش از یک میلیون تن گندم و جو جلوگیری می نماییم که نسبت هزینه به فایده
1 به 18است.

سیاهک آشکار گندم و جو (Ustilago spp. )

سیاهکهای آشکار که بوسیله گونه های یوستلاگو(Ustilago spp) ایجاد
می شوند.علائم آلودگی معمولاً روی سنبله ها دیده می شود. سنبلچه های گیاه آلوده ، بلندتر و کمی زودتر از بوته های سالم ظاهر می شوند. ابتدا به رنگ قهوه ای زیتونی تیره درآمده و در نهایت با توده سیاه اسپور همرنگ می گردند . توده های اسپور قارچ توسط غشای نازکی محصور شده است که با وزش باد پاره می شود و اسپورها در هوا پخش می گردند. ( فقط قسمتی از اندام گلچه ها و محور اصلی ساقه به شکل عریان باقی می ماند ) این عمل همزمان با مرحله گلدهی گندم و جو است . اسپورها از طریق گل وارد شده و در داخل تخمدان رشد کرده و جنین دانه را آلوده می نماید. و تا زمان جوانه زدن دانه بصورت ریسه (هیف) خفته باقی می ماند و در زمان جوانه زدن بذر قارچ نیز فعال می گردد و در داخل گیاه میزبان رشد و توسعه می یابد. و در نهایت به جای دانه توده اسپور (سیاهک  آشکار ) تولید می شود.

 

سیاهکهای پنهان :

سیاهکهایی که بوسیله گونه های تیلتیا (Tilletia spp) ایجاد می شوند، معمولاً از مرحله رشد گیاهچه آغاز می گردند. و از طریق جوانه ( کلئوپتیل ) وارد شده و در داخل گیاه میزبان رشد و توسعه می یابد .

گیاهان آلوده عموماً کوتاه مانده و اغلب به رنگ سبز مایل به آبی درمی آیند. خوشه ها معمولاً باریکتر از خوشه های سالم و مادگی بزرگ و تخمدان طویل تر و پهن تر
 می شود . در زمان تشکیل اسپور تا رسیدن آنها بوی ماهی گندیده ( تری متیل آمین ) می دهد . تمام محتویات داخل پوست دانه، توسط اسپور سیاهرنگ قارچ پر می شود. که هنگام برداشت و خرمنکوبی شکسته شده و ضمن پراکنده شدن در خاک به دانه های سالم می چسبند . اسپورها در شرایط مرطوب که اپتیمم دمای هوا به 12-9درجه سانتیگراد برسد جوانه می زنند . در مناطقی که بارانهای تابستانه متداول است اسپورهای  موجود در خاک جوانه زده و در شرایط نبودن گیاه میزبان حساس بزودی می میرند. بنابراین در این مناطق اسپورهای خاک زی معمولاً منبع آلودگی نمی باشند . بلکه منبع آلودگی عمدتاً اسپورهای چسبیده به بذر می باشند .

اسپورهای غیرفعال همزمان با بذور جوانه زده و از طریق کلئوپتیل گیاهچه ها را آلوده می کنند این عمل تقریباً به مدت دو هفته بعد از جوانه زدن بذور ادامه دارد و بعد از آن کلئوپتیل از بین می رود و حساسیت گیاه نیز برطرف می شود. قارچ به مرور خود را به زیر جوانه های پنجه و در نهایت به خوشه  می رساند . هنگامی که خوشه های آلوده بزرگ و به بلوغ خود نزدیک می شوند ، قارچ تمام محتویات داخلی دانه را باستثنای پوست خارجی آن که تا موقع خرمنکوبی معمولاً سالم می ماند مورد استفاده قرار
می دهد.

کنترل سیاهکها

- عملیات بهزراعی ( مثل آبیاری ، شخم عمیق ، بهداشت مزرعه و ... ) رعایت تناوب زراعی با محصولاتی (مثل کلزا ، چغندرقند ، پنبه و ... ) و استفاده از ارقام متحمل و مقاوم در کاهش این بیماریها بسیار مؤثرند .

- با استفاده از بذور بوجاری شده ، سالم و گواهی شده که از مزارع غیرآلوده تهیه
شده اند و با سموم مناسب قارچ کش سیستمیک( مثل دی وی دند، بایتان ، کاربندازیم ، سومی ایت ، کاربوکسین تیرام ) به صورت دو درهزار و رورال تی اس یک درهزار، راکسیل 5/2 درهزار و رئال 2/0 در هزار ضدعفونی گردیده باشد این بیماریها
تحت کنترل قرار می گیرند.

 

لکه برگی هلمینتوسپوریومی (Helminthosporium spp)

این گروه از بیماریها پس از زنگها ، در درجه دوم اهمیت قرار دارند و از بیماریهای مخرب غلات محسوب می شوند.

زخمهای حاصل از این بیماری کشیده تا تخم مرغی هستند و معمولاً رنگ قهوه ای تیره دارند . در زخمهای کامل ، رنگ مرکز زخم اغلب از قهوه ای روشن تا قهوه ای مایل به زرد تغییر می کند و توسط یک حلقه قهوه ای تیره نامنظم احاطه می شود.

آلودگی های اولیه بر روی برگهای پائین تر رخ داده و یا لکه ها با نقاط کلروتیک آغاز می شوند . در این مکانها آلودگیها بزرگ و وسیع شده و به رنگ قهوه ای تیره در
می آیند و اغلب این لکه ها به هم می پیوندند . هنگامی که بیماری شدید باشد برگهای آلوده ممکن است دچار مرگ زودرس شوند.

این بیماری، گندم و جو و اغلب گیاهان علوفه ای را آلوده می کند. و در نقاطی که بارندگی زیادتر و رطوبت بیشتر است شایع تر می باشد.

اگر آلودگی در ابتدای زندگی گیاه رخ بدهد و شرایط نیز جهت توسعه بیماری مطلوب و مساعد باقی بماند . احتمالاً برگ ریزی کامل رخ می دهد و این امر به کاهش
عمده ای در عملکرد و چروکیدگی دانه ها منجر خواهد شد.

کنترل هلمینتوسپوریوم :

- عملیات بهزراعی ( مثل جمع آوری بقایا و خارج کردن آنها از زمین ، شخم عمیق ، رعایت بهداشت مزرعه و ... ) رعایت تناوب زراعی با محصولات غیرمیزبان ، استفاده از  ارقام متحمل و مقاوم در کاهش این بیماریها بسیار مؤثرند .

- تهیه بذور از مزارع غیرآلوده که گواهی شده باشد و با قارچ کش مناسب سیستمیک( مثل دی وی دند، بایتان ، کاربندازیم ، سومی ایت ، کاربوکسین تیرام  به صورت دو درهزار و رورال تی اس یک درهزار، راکسیل 5/2 درهزار و رئال 2/0 در هزار) ضدعفونی گردیده باشد این بیماریها تحت کنترل قرار می گیرند.

- در صورت شدت آلودگی و رسیدن بیماری به سطح زیان اقتصادی می توان بوته ها را با قارچ کش های سیستمیک مناسب به منظور جلوگیری از پیشرفت بیماری محلولپاشی کرد.

آ13/6/84

(( دستورالعمل کنترل علفهای هرز کلزا و گلرنگ))

*******************

مقدمه: یکی از عوامل محدود کننده کشت کلزا ، علفهای هرز می باشد . رقابت علفهای هرز بر کیفیت و کمیت محصول کلزا تأثیر می گذارد . علفهای هرز نه تنها در مصرف آب ، نور و مواد غذایی با کلزا رقابت می کنند، بلکه اختلاط بذور علفهای هرز هم خانواده کلزا ، باعث پایین آمدن کیفیت روغن و کنجاله می شود. ترجیحاً باید مزارع عاری از علف های هرز
پهن برگ انتخاب شوند.

به طور کلی برای مبارزه با علفهای هرز در مزارع کلزا، از روشهای زیر استفاده می گردد:

1- روش های زراعی :

الف) ماخارکردن : آماده کردن زمین در کاهش علف های هرز مؤثر بوده و بهتر است قبل از کاشت ، زمین را آبیاری نموده و علفهای هرز سبز شده را با دیسک از بین برد.

ب) کشت بذور سالم : چون بذور کلزا با بذور علفهای هرز تیره شب بو مخلوط شده و جدا کردن آنها بسیار مشکل می باشد، باید به هنگام تهیه بذر دقت شود تا ناخالصی نداشته باشد و بذر از مزارع سالم و عاری از علف هرز تهیه گردد.

ج) رعایت اصول بهزراعی : نظیر عمق کاشت بذر، فاصله خطوط کاشت ، تراکم بوته ، تاریخ کاشت و غیره

د) در زراعت های ردیفی و مکانیزه : استفاده از ادوات مکانیکی مانند کولتیواتور فارویی و کولتیواتورگردان در کنترل علفهای هرز بسیار مؤثر خواهد بود.

هـ ) استفاده از تناوب زراعی مناسب ، بهترین روش کنترل علفهای هرز است.

2- روشهای شیمیایی

الف) قبل از کاشت: ترفلان علفکش رایجی است که برای کنترل علفهای هرز مزارع کلزا توصیه شده است . این علف کش برای کنترل علف های هرز در حال جوانه زدن
(جوانه کش) در خاک مورد استفاده قرار می گیرد و به شدت از رشد و نمو گیاهان حساس جلوگیری می کند . بر روی اندام های هوایی تأثیری نداشته و یا اثر بسیار کمی دارد و در داخل گیاه انتقال نمی یابد.

ترفلان برروی اکثر گرامینه ها مؤثر بوده وعلفهای هرز باریک برگ یک سالانه نظیر سوروف ، ارزن وحشی ، قیاق بذری و دم روباهی را به خوبی کنترل می کند و بر روی تعدادی از علفهای پهن برگ نیز مؤثر می باشد.

این علف کش همچنین برای کنترل علف های هرز یک ساله دیگر نظیر غربیلک ، علف پشمکی و غیره توصیه شده است ولی برای مبارزه با خردل وحشی و غلات خود رو قابل مصرف نمی باشد.

* موارد ضروری که لازم است در کاربرد با این علف کش رعایت شوند عبارتنداز:

- برای استفاده از این علف کش ، تهیه زمین و بستر کاشت باید به نحو مطلوبی انجام پذیرد و زمین هایی که دارای کلوخه هستند و کشت به صورت خشکه کاری می باشد، علف کش تأثیر لازم را نخواهد داشت.

- سم پاش مورد استفاده باید مناسب و کالیبره شده باشد و هم زمان با آن وسیله اختلاط سم با خاک آماده باشد،زیرا اگر عمل اختلاط به سرعت انجام نشود، سم در اثر نور تجزیه شده و تأثیر لازم را نخواهد داشت.

- این علف کش را باید قبل از کاشت روی خاک پاشید و بلافاصله با خاک مخلوط نمود. عمل اختلاط سم با خاک در عمق 10-5 سانتی متر صورت پذیرد. بنابراین مخلوط کردن با
روتیواتور یا دیسک مناسب بوده و استفاده از شن کش به تنهایی کافی نمی باشد. جهت افزایش اثر علفکش بهتر است خاک مرطوب باشد .

- فاصله سمپاشی تا کاشت می تواند از 1 تا 15 روز باشد.

- در شرایط مختلف از 6 تا 12 ماه در مقادیر معمولی مصرف، باقی مانده سم در خاک وجود داشته و باید از کاشت محصولات حساس در این فاصله زمانی خودداری نمود .

- میزان سم مصرفی : با توجه به شرایط خاک به طور متوسط 2 الی 5/2 لیتر در هکتار

لازم به یادآوری است که سم پاشی به صورت پیش رویشی با علف کش ترفلان ، جوانه زدن بذر کلزا را کمی به تأخیر می اندازد .

ب) پس از کاشت : برای کنترل علفهای هرز باریک برگ می توان از علف کش های گالانت و یا نابو- اس به میزان 3 لیتر در هکتار و یا فوکوس به میزان 2 لیتر در هکتار بعد از سبز شدن کلزا و قبل از شروع مرحله رشد سریع ( طویل شدن ساقه) استفاده نمود.

 

 

 

دستورالعمل مبارزه با علف هرز سوروف

(Echinochloa cruss- galli)

 

علفهای هرز برای استفاده از آب ، مواد غذایی و نور با گیاه برنج رقابت کرده و اگر با آنها به طور ناقص مبارزه شود سبب کاهش محصول تا 80% می شود. همچنین میزبان واسط و پناهگاه بیماریها و آفات
می باشند.

1- بستر خزانه را به طریقه جوی و پشته تهیه و سه روز قبل از بذر پاشی با یکی از علفکشهای رایج علیه سوروف طبق توصیه کارشناسان سمپاشی نمایید.

2- برای یک هکتار مزرعه ، حداکثر 60 کیلوگرم بذر بوجاری شده و عاری از تخم علفهای هرز در سطح 200 مترمربع کشت نمایید. بدین طریق نشاء ها از فضا، مواد غذایی و نور کافی بهره مند
 می گردند و سالم ، قوی و با قدرت ریشه زایی بالا بوجود می آیند و مدت بیشتری می توان آنها را در خزانه حفظ نمود.

3- دو هفته بعد از نشاء کاری زمانی که سوروف دوبرگی است با یکی از علفکشهای رایج طبق توصیه کارشناسان حفظ نباتات سمپاشی نمایید.

4- مزرعه بایستی صاف و بدون پستی و بلندی باشد تا عمق آب تقریباً یکنواخت و سموم علفکش بهتر تأثیر بگذارند.

5- زمان کشت نشاء ها 30-20 سانتیمتر ارتفاع داشته باشند تا شرایطی فراهم آید که نشاء ها بهتر بتوانند با علفهای هرز مخصوصاً سوروف رقابت نمایند.

6- موقع کندن و حمل نشاء ها از خزانه به مزرعه ، توسط افراد خبره بوته های سوروف از نشاء های برنج تفکیک و از نشاء کاری آنها در مزرعه خودداری گردد.

( برنج دارای زبانک و کشوارک و سوروف فاقد گوارشک است ).

7- سه الی چهار روز پس از نشاء کاری ، با تنظیم عمق آب تا ارتفاع 10 سانتیمتر امکان رویش سوروف و علفهای هرز را محدود نمایید.

8- در دو نوبت به فاصله 20 و 35 روز پس از نشاء کاری مزرعه را وجین نمایید.

9- در صورت بالا بودن جمعیت علفهای هرز مخصوصاً سوروف با کارشناسان حفظ نباتات مدیریت جهادکشاورزی / بخش مشورت و طبق توصیه آنها با یکی از علفکشهای رایج مبارزه نمایید.

10- پس از برداشت محصول بقایای باقیمانده و علفهای هرز اطراف مزرعه مثل سوروف ، نی ، اویارسلام و ... را کاملاً از بین ببرید تا میزبان واسط و پناهگاه آفاتی مثل کرم ساقه خوار نباشند.آ19/1/85 (امیری)

 

 

 

دستورالعمل مبارزۀزراعی با کرم ساقه خوار برنج

(Chilo suppressalis)

 

کرم ساقه خوار برنج از مهمترین آفات برنج در کشور محسوب شده و زمستان را به صورت لارو در داخل ساقه های خشک ، ریشه شالی در مزرعه و یا علفهای هرز حاشیه مزارع مثل نی ، سوروف ، اویارسلام
و ... می گذراند و لذا مبارزۀ زراعی زمستانه برای کاهش جمعیت آفت در سال زراعی بعد ضروری و بسیار مؤثر است و می تواند جمعیت آفت را به صورت قابل توجهی کاهش دهد.

1- محصول را حتی المقدور بایستی از ته دور نمود تا لارو کمتری در مزرعه باقی بماند و پرندگان به راحتی بتوانند از آنها تغذیه نمایند.

2-کلش باقیمانده را پس از خشک کردن با خرمن کوب به کاه تبدیل کرده تا لاروهای داخل
ساقه ها له شده و از بین بروند. در غیر این صورت نسبت به ضدعفونی آن زیرپوشش پلاستیکی با نظارت کارشناسان حفظ نباتات اقدام شود.

3- کلش باقی مانده در مزرعه را با دو بار شخم عمود برهم خرد ، و زیر خاک کرده و زمین را تخت آب نمایید.

4- در صورتی که پس از عملیات مذکور کلزا یا شبدر کشت شود تا حدود زیادی جمعیت آفت کاهش
می یابد.

5- از بین بردن علفهای هرز اطراف مزرعه مثل نی ، سوروف و اویارسلام در اسفند و اوایل فروردین ماه جمعیت زمستان گذران را به صورت قابل توجهی از بین می برد.

6- حتی المقدور از ارقام زودرس استفاده نموده و خزانه ها را با پلاستیک بپوشانید تا نشاء ها زودتر آماده کشت گردند.

7- به منظور مبارزه با این آفت درخزانه ، همه روزه ضمن بازدید خزانه ها ، چنانچه شب پره ها
تخم ریزی کرده باشند برگهای آلوده را از بین برده و از انتقال نشاء آلوده و مشکوک به آلودگی به شالیزارها خودداری نمایید.

8- در هر خزانه حداقل یک تله نوری متشکل از یک چراغ که روی تشتک آب مسمومی قرار دارد روشن نمایید تا شب پره ها به سمت نور جلب شوند و در داخل آب افتاده و تلف گردند.

9- در شالیزها به فاصله هر 30-20 متر یک تله نوری روی تشتک آب مسمومی روشن نمایید زیرا
شب پره های قابل توجهی بدین طریق شکار می شوند و زمان دقیق مبارزه با آفت نیز مشخص می گردد.

10- در صورت بالا بودن جمعیت آفت با کارشناسان واحد حفظ نباتات مدیریت جهادکشاورزی
شهرستان / منطقه مشورت و توصیه های آنها را دقیقاً رعایت نمایید.آ19/1/85 (امیری)

 

 

شروع کشت محصولات گندم وجو وکلزا دراستان خراسان رضوی برکشاورزان سخت کوش استان مبارک باد

باضدعفونی بذورمحصولات خودرا دربرابربیماریهای سیاهک های آشکار وپنهان وسخت وهلمینتوسپوریوس وسایرعوامل بیماریزای خاکزی ایمن نمایید .

 

فرااسیدن ماه مبارک رمضان بر مومنان ومسلمانان حقیقی مبارک باد استشمام شمیم دلنواز این ماه گوارایتان باد .